Xavf omillari haqidagi savollar. Yurakni qanday himoya qilish mumkin?

Butunjahon yurak kuni (World Heart Day), har yili sentyabr oyining oxirgi yakshanbasida nishonlanadi. Ushbu kunda Butunjahon sog'liqni saqlash tashkiloti (JSST), YuNESKO va boshqa tashkilotlar butun dunyoda yurak-qon tomir kasalliklari epidemiyasining mavjudligiga e'tibor qaratishga harakat qiladi. Hozirgi kunga kelib yurak-qon tomir kasalliklari dunyoda o'limning asosiy sababi hisoblanadi.

 

Ushbu epidemiyaning tarqalishini to'xtatish va ko'plab hayotlarni saqlab qolish uchun yurak kasalliklarini oportuna profilaktika qilish va o'z organizmingiz va sog'lig'ingizga ongli munosabat zarur.

 

Xavf omillari orasida yurak-qon tomir kasalliklari va insult paydo bo'lishida — yuqori qon bosimi, qondagi xolesterol va glyukoza darajasi, chekish, sabzavot va mevalarni yetarlicha iste'mol qilmaslik, ortiqcha vazn, semirish va jismoniy faollikning yo'qligi bor.

 

 

ko'krak qafasidagi og'riqlar;

bosh aylanishi, terlash va zaiflik;

hech qanday sababsiz hushidan ketish;

noqulaylik bilan birga kechadigan yurak urishidagi o'zgarishlar;

teri rangining rangi oqarib qolishi;

tez-tez shishish;

nafas qisishi.

Yodda tuting, yurak kasalliklarini davolashdan ko'ra oldini olish osonroq, shuning uchun sanab o'tilgan simptomlardan hech birini charchoq yoki vaqtinchalik noqulaylik natijasi deb hisoblamaslik kerak.

 

 

Yurak kasalliklarini oldini olish bo'yicha tavsiyalar hamma uchun umumiy. Yurak sog'lom qolishi uchun kerak:

 

— Jismoniy faollik. Bu har qanday sport turi, katta yoshda yengil rejimda yoki agar siz hech qachon faol shug'ullanmagan bo'lsangiz, 30-40 daqiqa piyoda yurish.

 

— To'g'ri ovqatlanish. Qizil go'sht va garnirlardan ortiqcha foydalanmaslik kerak, odam qancha kam shirin, sho'r va undan tayyorlangan mahsulotlar iste'mol qilsa — shuncha yaxshi.

 

— Kun tartibi va sog'lom uyqu. Uyqu miqdor jihatdan to'liq bo'lishi bilan birga sifat jihatdan ham to'g'ri bo'lishi kerak — krovat qattiq bo'lishi, yostiq va matrasni ortopedik tanlash lozim.

 

— O'z ahvolingizga e'tiborli munosabat — o'z organizmingizni tinglasangiz, barcha xavotirli belgilarni o'z vaqtida payqash va tegishli holda shifokorga murojaat qilish, shu bilan kasallikning oldini olish mumkin bo'ladi.

 

— Zararlı odatlardan voz kechish: chekish, alkogol, stress, ortiqcha ovqatlanish va umuman noto'g'ri turmush tarzi — bularning barchasi yurak kasalliklari xavfini ko'paytiradi.

 

— Ijobiy kayfiyat. Depressiya va hatto kundalik stress ham darhol yurak ishiga ta'sir qiladi, shuning uchun kuchli salbiy hissiyotlardan o'zingizni himoya qilish lozim.

 

— Me'yorni his qilish. «Birinchi va eng muhim — bu hayotda hamma narsa me'yorda bo'lishi kerak: ovqatda, sport bilan shug'ullanishda, ishda, yurishda», — deb hisoblaydi Moskva bosh kardiologi, doktor tibbiyot fanlari nomzodi, RAMN akademigi, professor Yuriy Buziashvili.

 

Teri rangi pushti emas, balki oqarib yoki biroz moviylashgan. Moviy tus burun-og'iz uchburchagida ko'rinishi mumkin. Bu simptom, ayniqsa, bola yig'laganda yoki asabiylashganda sezilarliroq bo'ladi.

Bir yoshgacha bo'lgan bolalarda — emizish paytida «ter chiqishi», vazn ortishining yomonligi.

Maktabgacha va maktab yoshidagi bolalarda — tez charchash, nafas qisishi, harakatli o'yinlardan bexavotirlik.

Hushidan ketish va hushga yaqin holatlar.

Bolada ko'krak qafasida og'riq va nafas olishda qiyinchilik.

Bola yuragini «ishlashini» his qiladi, go'yo u to'liq ritmda ishlamayapti.

Qon bosimi yuqori yoki past bo'lishi.

Kardiologga qanchalik tez-tez murojaat qilish kerak?

Kardiolog shifokorlar qabulga yurak og'riya boshlaganda yoki xavfli simptomlar paydo bo'lganda emas, balki profilaktika maqsadida muntazam ravishda borishni tavsiya qiladi. Masala shundaki, yurak kasalliklari sekin rivojlanadi, birinchi simptomlar bosh og'rig'i, qon bosimining tebranishi, yurak sohasidagi siqilish hissi bo'lishi mumkin. Shuning uchun ideal kardiolog bilan muloqot tartibi — yiliga bir martadan bir yarimgacha, va bu faqat sizni hech narsa bezovta qilmasa.

 

O'z yuragingizga ko'proq e'tibor berish 45-50 yoshdan keyin zarur — bu yoshda organizmning barcha tizimlari va avvalo yurak muntazam tekshiruvni talab qiladi.

 

 

Yurak og'rig'i yoki boshqa har qanday simptomlar bo'lsa, darhol kardiolog va kardiojarrohga murojaat qilish kerak.

Tekshiruvning bir necha variantlari mavjud:

 

— EKG (elektrokardiogramma);

 

— stress-EKG (jismoniy yuklama paytida EKG yozuvi);

 

— Xolter monitoringi EKG (sutka davomida EKG yozuvi).

 

Yurak ishini chuqurroq tushunish uchun quyidagi usullar mavjud:

 

— exokardiografiya (yurak mushaklari va klapanlarini UZI (ultratovush tekshiruvi) yordamida o'rganish);

 

— fonokardiografiya (yurak shovqinlarini o'rganish);

 

— rentgenografiya, kompyuter va magnit-rezonans tomografiya umurtqa pog'onasi (ko'krak sohasidagi og'riq sabablari yurak bilan bevosita bog'liq emasligini tushunish uchun).

 

Aritmiya — bu yurak urish ritmining buzilishi. Aritmiyaning tez-tez uchraydigan sabablaridan biri — chekish va spirtli ichimliklarga qaramlik.

 

Ateroskleroz — bu surunkali kasallik bo'lib, u nisbatan katta va o'rta arteriyalarni zararlaydi. Kasallik mohiyati shundaki, arteriyalarning ichki qavatida lipoproteinlar to'planadi.

 

Varikoz yoki venalarning varikoz kengayishi — bu qon tashuvchi tomirlar yoki venalarning patologik jarayoni bo'lib, ularning ustida normal qon oqimini to'sib qo'yuvchi «tugunlar» hosil bo'ladi.

 

Gipertenziya kasalligi — bu arterial qon bosimining ko'tarilishi bilan namoyon bo'ladi. Ushbu kasallik hayotiy muhim organlarning ko'pini zararlanishiga olib keladi.

 

Miokard infarkti — bu koronar yoki uning tarmoqlarining arteriyasining tiqilib qolishi natijasida yuzaga keladigan yurak muskullarining zararlanishi. Ko'p hollarda — ateroskleroz va semirish oqibati hisoblanadi.

 

Yurak ishemik kasalligi — bu yurakni qon bilan to'ldirish funksiyasining buzilishi natijasida yuzaga kelgan kasallik. Odatda bu kasallik boshqa yurak kasalliklari bilan birga keladi.

 

Kardioskleroz — bu yurakning asosida koronar ateroskleroz natijasida miokardda biriktiruvchi to'qimaning rivojlanishi yotgan kasallik.

 

Yurak yetishmovchiligi — bu yurak nasos sifatida qon aylanishini ta'minlay olmaydigan holat. Shuningdek, yurak yetishmovchiligi yurak-qon tomir tizimidagi boshqa kasalliklar natijasida ushbu yurak funksiyasining zaiflashuvi hisoblanadi.

 

Stenokardiya — bu ishemik kasallikning shakli. Yurak sohasida keskin og'riq bilan namoyon bo'ladi.

 

Tromboembolizm — bu qon tomirlarining tromblar bilan tiqilib qolishi. Eng xavflisi o'pka arteriyasi va uning tarmoqlarining tromboembolizmi hisoblanadi.

 

Yurak bilan jiddiy muammolarning asosiy belgisi — ko'krak ortidagi og'riq, chap qo'lga, bilak ostiga, bo'yniga tarqalishi. Og'riq kuchli bo'ladi, lekin ba'zilarida u doimiy yoki toshma bo'lishi mumkin.

 

Avvalo «tez yordam» chaqirish kerak, va chaqirishda maxsus kardiologik brigadani chaqirish lozim. Yordam yo'lda bo'lganicha, bitta tabletkani nitroglyitserin qabul qilish mumkin.

 

Bu yurakdagi og'riq uchun universal vosita. U shuningdek miokard infarkti bilan stenokardiya tutqinchini farqlashga yordam beradi. Stenokardiya tutqinchida nitroglyitserin qabul qilgandan keyin og'riq tez o'tib ketadi, infarktda esa yo'q.

 

Bir dori nitroglyitserindan ortiq qabul qilish mumkin emas: u arterial qon bosimini pasaytirishi mumkin, bu esa bemorning holatini yomonlashtiradi.

 

Agar kontrendikatsiyalar bo'lmasa, 500 mg gacha aspirin qabul qilish va keyin yotish mumkin. Birinchi yordamning boshqa choralarini bemor emas, balki shifokor amalga oshirishi kerak.