Kardiojarrohlik — bu tug'ma va orttirilgan yurak-qon tomir tizimi kasalliklarini jarrohlik aralashuvi yordamida davolashdir. Jarrohlik davolashga ehtiyoj sezadigan bemorlar orasida yurak nuqsonlari, yurak ritmi buzilishlari, yurak yetishmovchiligi, yurak ishemik kasalligi, kardiyomiopatiyalar, infeksiya, onkologik va travmatologik yurak kasalliklari mavjud.
Asosiy kardiojarrohlik amaliyotlar
- klapanlarni protezlash
- aorto-koronar shuntlash
- yurak yarasini tiklash
- perikardektomiya
- aorta protezlash
- tug'ma yurak nuqsonlarini tuzatish
AKSh – bu yurak ishemik kasalligining simptomlarini kamaytirishga qaratilgan operatsiya. Shuntlash usuli (ingl. shunt – aylanma yo'l) sog'lom vena qismi yordamida qon oqimi uchun aylanma yo'l yaratilishidan iborat. Ushbu tomir kasalligini davolash usuli faqat yurak jarrohlikda emas, balki boshqa sohalarning tomir jarrohliklarida ham qo'llaniladi.
Qon inson yuragi orqali faqat bir yo'nalishda oqadi. Bunday bir tomonlama harakatda kalit rolni har bir qisqarishda ochilib-yopiladigan yurak klapanlari o'ynaydi. Klapan qarshisida bosim o'zgarishi ularning yaralari kerakli paytda ochilishiga, keyin esa qonning orqaga oqishini oldini olish uchun mahkam yopilishiga sabab bo'ladi.
Og'ir klapan apparati shikastlanishlari klapanlarni almashtirishni talab qiladi. Eng ko'p mitral va aortal klapanlarni almashtirish amalga oshiriladi. Bunday operatsiyalar uchun ikki tur protez mavjud:
- Mexanik – plastmassa, uglerod yoki metallardan yasalgan. Ular mustahkam va uzoq vaqt ishlay oladi. Qon mexanik klapanlar bilan aloqa qilganda tromb hosil qilishga moyil bo'lgani uchun, bunday protezga ega bemorlar umr bo'yi qon suyultiruvchi preparatlarni (antikoagulyantlar) qabul qilishlari kerak.
- Biologik – hayvon to'qimalaridan (shunday ataluvchi ksenotransplantatlar) yoki odam donorining yuragidan (shunday ataluvchi allotransplantatlar) yasalgan. Biologik klapanlarga ega bemorlarga odatda qon suyultiruvchi preparatlarni qabul qilish kerak bo'lmaydi. Bu protezlar mexaniklarga nisbatan kamroq mustahkam, shuning uchun ularni taxminan har 10 yilda bir marta almashtirish zarur bo'lishi mumkin.
Klapanlarni protezlash yoki plastiqa o'tkazilganda kirish odatda ko'krak suyagini kesish orqali amalga oshiriladi, yurak to'xtatiladi va qon sun'iy qon aylanishi apparati yordamida oqiziladi. Bunday operatsiyalar umumiy behushlik ostida o'tkaziladi.
